เบิกค่าฝากครรภ์ ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง มีขั้นตอนอย่างไร

สรุป

• ผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 ที่ส่งเงินสมทบครบ 5 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนเดือนที่คลอดบุตร มีสิทธิเบิกค่าฝากครรภ์ได้รวม 1,500 บาท แบ่งเป็น 5 ครั้งตามช่วงอายุครรภ์ ^3,4
• เอกสารหลักที่ต้องเตรียมคือ แบบคำขอรับประโยชน์ทดแทน สปส. 2-01, ใบเสร็จค่าฝากครรภ์, ใบรับรองแพทย์หรือสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก, และสำเนาทะเบียนสมรส (กรณีคุณพ่อเป็นผู้ยื่น) ⁶
• คุณพ่อที่เป็นผู้ประกันตนสามารถเบิกค่าฝากครรภ์แทนภรรยาได้ โดยเลือกใช้สิทธิฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ซ้ำทั้งสองฝ่ายได้ค่ะ ^4,5
• ยื่นเบิกได้ที่สำนักงานประกันสังคมทุกสาขาทั่วประเทศ หรือผ่านระบบ e-Self Service ทางเว็บไซต์ www.sso.go.th ได้ตลอด 24 ชั่วโมง ^5,8
• สิทธิเบิกค่าฝากครรภ์สามารถยื่นย้อนหลังได้ภายในระยะเวลา 2 ปีนับแต่วันที่มีสิทธิ ควรเก็บใบเสร็จและเอกสารให้ครบถ้วนค่ะ ⁷

เลือกอ่านตามหัวข้อ

• จะเบิกค่าฝากครรภ์ได้ ต้องส่งเงินประกันสังคมมากี่เดือน
• เบิกค่าฝากครรภ์ ทำได้ตอนไหน เบิกได้เท่าไหร่
• ฝ่ายคุณพ่อที่มีสิทธิประกันสังคม สามารถเบิกค่าฝากครรภ์ได้ไหม
• ไปฝากครรภ์ ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง
• ขั้นตอนการเบิกค่าฝากครรภ์ประกันสังคม ต้องไปทำที่ไหน
• เบิกค่าฝากครรภ์ออนไลน์ มีขั้นตอนอย่างไร
• เบิกค่าฝากครรภ์ย้อนหลังได้ไหม ต้องยื่นภายในกี่วัน
• เปรียบเทียบสิทธิเบิกค่าฝากครรภ์ ประกันสังคม บัตรทอง และข้าราชการ
• ฝากครรภ์แล้ว ดูแลสุขภาพลูกในท้องเพิ่มเติมอย่างไร

จะเบิกค่าฝากครรภ์ได้ ต้องส่งเงินประกันสังคมมากี่เดือน

ต้องส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 เดือน ภายในระยะเวลา 15 เดือนก่อนเดือนที่คลอดบุตรค่ะ ^3,4 นี่คือเงื่อนไขสำคัญที่คุณแม่หรือคุณพ่อผู้ประกันตนต้องมีครบก่อน จึงจะสามารถเบิกค่าฝากครรภ์ได้ คุณแม่ที่เพิ่งเริ่มทำงานอาจกังวลว่าจะมีสิทธิหรือยัง ให้ลองนับจำนวนเดือนที่จ่ายเงินสมทบย้อนหลังดูนะคะ ถ้าครบ 5 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนกำหนดคลอด ก็มีสิทธิเบิกได้เลยค่ะ

สิทธินี้ครอบคลุมผู้ประกันตนทั้ง 2 มาตรา ได้แก่ มาตรา 33 (ลูกจ้างที่ทำงานอยู่ในสถานประกอบการ) และมาตรา 39 (ผู้ที่เคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 แล้วลาออกจากงาน แต่ยังคงส่งเงินสมทบต่อเนื่องด้วยตนเอง) ทั้งสองมาตราได้รับสิทธิค่าฝากครรภ์และค่าคลอดบุตรเท่ากัน ⁵

อย่างไรก็ตาม จุดที่แตกต่างคือ ผู้ประกันตนมาตรา 39 จะไม่ได้รับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตร เนื่องจากไม่ได้อยู่ในสถานะการจ้างงานค่ะ ส่วนผู้ประกันตนมาตรา 33 (ฝ่ายหญิง) จะได้รับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพิ่มเติมในอัตราร้อยละ 50 ของค่าจ้างเฉลี่ย เป็นระยะเวลา 90 วัน ทั้งนี้สำหรับการใช้สิทธิบุตรคนที่ 3 เป็นต้นไป จะไม่ได้รับเงินสงเคราะห์การหยุดงานนี้ค่ะ ^4,6

เบิกค่าฝากครรภ์ ทำได้ตอนไหน เบิกได้เท่าไหร่

ตามประกาศคณะกรรมการการแพทย์ตามพระราชบัญญัติประกันสังคม เรื่องหลักเกณฑ์และอัตราสำหรับประโยชน์ทดแทนกรณีการฝากครรภ์ตามเกณฑ์คุณภาพ (มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2564) สำนักงานประกันสังคมจ่ายค่าตรวจและรับฝากครรภ์ให้ผู้ประกันตนรวมทั้งหมด 5 ครั้ง วงเงินรวมไม่เกิน 1,500 บาท โดยแบ่งตามช่วงอายุครรภ์ดังนี้ค่ะ ³

การแบ่งเป็น 5 ครั้งตามช่วงอายุครรภ์นี้ สอดคล้องกับเกณฑ์คุณภาพการฝากครรภ์ตามมาตรฐานงานอนามัยแม่และเด็กของกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งกำหนดให้คุณแม่ได้รับการตรวจครรภ์ในแต่ละช่วงอายุครรภ์สำคัญอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถคัดกรองและติดตามสุขภาพของคุณแม่และลูกน้อยได้อย่างครอบคลุมค่ะ ³

ทั้งนี้ ค่าฝากครรภ์เป็นการจ่ายตามจริงไม่เกินวงเงินที่กำหนดในแต่ละช่วง หมายความว่าถ้าค่าฝากครรภ์ครั้งแรกอยู่ที่ 300 บาท คุณแม่ก็จะได้รับ 300 บาท ไม่ใช่ 500 บาทเต็มจำนวนค่ะ และคุณแม่สามารถเบิกค่าฝากครรภ์ได้ไม่จำกัดจำนวนบุตรค่ะ ⁴ นอกจากค่าฝากครรภ์แล้ว ผู้ประกันตนยังมีสิทธิเบิกค่าคลอดบุตรเหมาจ่ายอีก 15,000 บาทต่อครั้ง ไม่จำกัดจำนวนครั้งอีกด้วยค่ะ ^4,6

ฝ่ายคุณพ่อที่มีสิทธิประกันสังคม สามารถเบิกค่าฝากครรภ์ได้ไหม

ฝ่ายคุณพ่อที่มีสิทธิประกันสังคม สามารถเบิกค่าฝากครรภ์ให้ภรรยาได้ค่ะ ทั้งกรณีผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 โดยเลือกใช้สิทธิของคุณพ่อหรือคุณแม่คนใดคนหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้สิทธิซ้ำทั้งสองฝ่ายได้ค่ะ ^4,5

สำหรับกรณีที่คุณแม่ไม่ได้เป็นผู้ประกันตน แต่คุณพ่อเป็นผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบครบตามเงื่อนไข คุณพ่อสามารถเป็นผู้ยื่นเรื่องเบิกค่าฝากครรภ์แทนได้เลยค่ะ โดยจะต้องแนบเอกสารเพิ่มเติม ได้แก่ สำเนาทะเบียนสมรส ส่วนกรณีที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน คุณพ่อจะต้องแนบหนังสือรับรองของผู้ประกันตนกรณีไม่มีทะเบียนสมรสแทนค่ะ ^6,9

ข้อแนะนำสำหรับครอบครัวที่ทั้งคุณพ่อและคุณแม่เป็นผู้ประกันตนทั้งคู่ แนะนำให้ใช้สิทธิของคุณแม่ (ผู้ประกันตนหญิง) ในการเบิกค่าคลอดบุตร เนื่องจากคุณแม่จะได้รับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตรเพิ่มเติมด้วยค่ะ ⁶

ไปฝากครรภ์ ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง

เมื่อคุณแม่ต้องการยื่นเรื่องเบิกค่าฝากครรภ์ จะต้องเตรียมเอกสารสำหรับทำเรื่องเบิกค่าฝากครรภ์ให้ครบถ้วน ดังนี้ค่ะ

• แบบคำขอรับประโยชน์ทดแทน กองทุนประกันสังคม (สปส. 2-01) กรอกข้อมูลครบถ้วนพร้อมลงลายมือชื่อ สามารถดาวน์โหลดแบบฟอร์มได้จากเว็บไซต์ www.sso.go.th ^6,9
• ใบเสร็จรับเงินค่าฝากครรภ์จากสถานพยาบาล เช่น คลินิกหรือโรงพยาบาลที่คุณแม่ไปฝากครรภ์ ⁶
• ใบรับรองแพทย์ หรือสำเนาสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก ที่ระบุวันที่ตรวจครรภ์และอายุครรภ์ ⁶
• สำเนาทะเบียนสมรส (กรณีคุณพ่อเป็นผู้ยื่นเรื่อง) หรือหนังสือรับรองของผู้ประกันตนกรณีไม่มีทะเบียนสมรส ^6,9
• สำเนาสมุดบัญชีเงินฝากธนาคารประเภทออมทรัพย์หน้าแรก หรือลงทะเบียนพร้อมเพย์ด้วยเลขบัตรประจำตัวประชาชน ^6,9

คุณแม่หลายท่านเล่าว่าการเตรียมเอกสารอาจดูเยอะ แต่จริงๆ แล้วเอกสารส่วนใหญ่มีอยู่ในมือแล้ว เช่น ใบเสร็จที่ได้รับทุกครั้งที่ไปฝากครรภ์ และสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กที่โรงพยาบาลจะให้ตอนฝากครรภ์ครั้งแรกค่ะ แนะนำให้เก็บใบเสร็จทุกครั้งไว้ในที่เดียวกัน จะได้ไม่ต้องตามหาตอนยื่นเรื่องนะคะ

เบิกค่าฝากครรภ์ต้องใช้ใบเสร็จไหม

เบิกค่าฝากครรภ์ต้องใช้ใบเสร็จค่ะ โดยใบเสร็จรับเงินจากสถานพยาบาลเป็นเอกสารสำคัญที่ขาดไม่ได้ เพราะเป็นหลักฐานแสดงว่าคุณแม่ได้จ่ายค่าฝากครรภ์จริง ⁶ คุณแม่ควรเก็บใบเสร็จตัวจริงทุกครั้งที่ไปฝากครรภ์ไว้ให้เรียบร้อย และหากทำใบเสร็จหายก็สามารถติดต่อสถานพยาบาลเพื่อขอสำเนาใบเสร็จหรือใบแทนได้ค่ะ

ขั้นตอนการเบิกค่าฝากครรภ์ประกันสังคม ต้องไปทำที่ไหน

ขั้นตอนการเบิกค่าฝากครรภ์ประกันสังคมไม่ยุ่งยากอย่างที่คิดค่ะ คุณแม่หรือคุณพ่อสามารถยื่นเรื่องได้ที่สำนักงานประกันสังคมกรุงเทพมหานครพื้นที่ สำนักงานประกันสังคมจังหวัด หรือสาขาทั่วประเทศที่สะดวก ^5,6 รวมถึงยังสามารถยื่นผ่านทางไปรษณีย์โดยส่งเอกสารครบถ้วน หรือจะเลือกทำเรื่องเบิกค่าฝากครรภ์ออนไลน์ผ่านระบบ e-Self Service ก็ได้ค่ะ ^5,8

ขั้นตอนการเบิกค่าฝากครรภ์ด้วยตนเองที่สำนักงานประกันสังคมมีดังนี้ค่ะ

• กรอกแบบคำขอรับประโยชน์ทดแทน สปส. 2-01 ให้ครบถ้วน พร้อมลงลายมือชื่อ ⁶
• รวบรวมเอกสารประกอบทั้งหมด (ใบเสร็จค่าฝากครรภ์, ใบรับรองแพทย์หรือสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก, สำเนาทะเบียนสมรส ฯลฯ) โดยเอกสารสำเนาทุกฉบับต้องรับรองความถูกต้อง ^6,9
• ยื่นเอกสารที่สำนักงานประกันสังคมในพื้นที่ที่สะดวก เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบหลักฐานและพิจารณาอนุมัติ ⁶
• เมื่อได้รับอนุมัติ เงินจะโอนเข้าบัญชีเงินฝากธนาคารประเภทออมทรัพย์ หรือผ่านบริการพร้อมเพย์ที่ลงทะเบียนด้วยเลขบัตรประจำตัวประชาชนค่ะ ⁶

ทั้งนี้ หากคุณแม่ไม่เห็นด้วยกับผลการพิจารณา สามารถยื่นอุทธรณ์ได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำสั่งค่ะ ⁶

เบิกค่าฝากครรภ์ออนไลน์ มีขั้นตอนอย่างไร

นอกจากการไปยื่นเรื่องด้วยตนเองแล้ว คุณแม่ยังสามารถเบิกค่าฝากครรภ์ออนไลน์ได้ผ่านระบบ e-Self Service ของสำนักงานประกันสังคม ซึ่งสะดวกมากสำหรับคุณแม่ท้องที่ไม่อยากเดินทางไปสำนักงานด้วยตนเอง ทำได้ตลอด 24 ชั่วโมงค่ะ ^5,8 มีขั้นตอนดังนี้

• เข้าเว็บไซต์ประกันสังคม www.sso.go.th แล้วเข้าสู่ระบบผู้ประกันตน
• ใส่รหัสเพื่อเข้าสู่ระบบ หรือทำการสมัครสมาชิกก่อน (สำหรับคุณแม่ที่ยังไม่เคยลงทะเบียน)
• เลือกกดเข้า "ระบบ e-Self Service"
• เลือกกดเข้า "ขอรับประโยชน์ทดแทนของกองทุนประกันสังคม"
• เลือกหัวข้อ "คลอดบุตร" แล้วเลือก "ฝากครรภ์ตามเกณฑ์คุณภาพ"
• กรอกข้อมูลส่วนตัวให้ครบถ้วน เลือกสำนักงานประกันสังคมที่สะดวกติดต่อ พร้อมอัปโหลดเอกสารประกอบเข้าระบบ ได้แก่ ใบเสร็จรับเงิน, ใบรับรองแพทย์หรือสำเนาสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (ระบุวันที่ตรวจครรภ์และอายุครรภ์), และทะเบียนสมรส หรือทะเบียนการหย่าพร้อมบันทึกแนบท้าย (ถ้ามี) จากนั้นกรอกข้อมูลช่องทางรับเงินและกดบันทึกค่ะ

หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติม คุณแม่สามารถสอบถามข้อมูลได้ที่สำนักงานประกันสังคมใกล้บ้าน หรือโทรสายด่วน 1506 ซึ่งให้บริการทุกวันตลอด 24 ชั่วโมงค่ะ

เบิกค่าฝากครรภ์ย้อนหลังได้ไหม ต้องยื่นภายในกี่วัน

คุณแม่หลายท่านอาจกังวลว่าถ้าไม่ได้ยื่นเบิกค่าฝากครรภ์ทันทีหลังฝากครรภ์จะยังเบิกได้หรือเปล่า คำตอบคือ สามารถเบิกค่าฝากครรภ์ย้อนหลังได้ค่ะ โดยสำนักงานประกันสังคมกำหนดให้ผู้ประกันตนสามารถยื่นเบิกค่าฝากครรภ์ย้อนหลังได้ภายในระยะเวลา 2 ปีนับแต่วันที่มีสิทธิค่ะ ⁷

ดังนั้น คุณแม่ไม่ต้องรีบร้อนยื่นเรื่องในทันที แต่ก็ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป เพราะอาจลืมหรือเอกสารอาจสูญหายได้ค่ะ สิ่งสำคัญคือ ควรเก็บใบเสร็จค่าฝากครรภ์ ใบรับรองแพทย์ และสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กไว้ให้ครบถ้วน เพราะเอกสารเหล่านี้จำเป็นต้องใช้ในการยื่นเบิกทุกครั้งค่ะ ^6,7

นอกจากนี้ เมื่อเอกสารครบถ้วนและได้รับการอนุมัติแล้ว เงินจะโอนเข้าบัญชีผู้ประกันตนภายในประมาณ 7-10 วันทำการนับตั้งแต่วันที่ยื่นเอกสารเสร็จสมบูรณ์ค่ะ ⁹

เปรียบเทียบสิทธิเบิกค่าฝากครรภ์ ประกันสังคม บัตรทอง และข้าราชการ

คุณแม่หลายท่านอาจสงสัยว่านอกจากสิทธิประกันสังคมแล้ว ยังมีสิทธิอะไรอีกบ้างที่ช่วยแบ่งเบาค่าฝากครรภ์และค่าคลอดบุตรได้ ซึ่งประเทศไทยมีระบบสวัสดิการด้านสุขภาพ 3 ระบบหลักที่ครอบคลุมสิทธิประโยชน์สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ ได้แก่ สิทธิประกันสังคม สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง) และสิทธิสวัสดิการข้าราชการค่ะ ¹²

สิ่งที่คุณแม่ควรรู้คือ ทุกคนมีสิทธิฝากครรภ์ฟรี 5 ครั้งที่สถานพยาบาลของรัฐ ตามโครงการ "ฝากครรภ์ทุกที่ฟรีทุกสิทธิ" ของ สปสช. ค่ะ ¹² ดังนั้นแม้จะมีสิทธิประกันสังคมหรือสิทธิข้าราชการอยู่แล้ว คุณแม่ก็ยังสามารถใช้สิทธิฝากครรภ์ฟรีเพิ่มเติมได้ด้วยนะคะ แนะนำให้ตรวจสอบสิทธิ์ของตนเองก่อนไปฝากครรภ์ จะได้วางแผนค่าใช้จ่ายได้อย่างเหมาะสมค่ะ

ฝากครรภ์แล้ว ดูแลสุขภาพลูกให้สมาร์ทและแข็งแรงได้อย่างไร?

นอกจากการใช้สิทธิเบิกค่าฝากครรภ์อย่างครบถ้วนแล้ว สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือการดูแลสุขภาพของคุณแม่และลูกน้อยในครรภ์ให้แข็งแรงค่ะ องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า การฝากครรภ์อย่างมีคุณภาพมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม ผ่านการตรวจพบปัญหาสุขภาพตั้งแต่เนิ่นๆ และการดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่อง ¹

การดูแลโภชนาการที่ดียังเป็นหัวใจสำคัญในการสร้างต้นทุนสุขภาพ โดยเฉพาะคุณแม่ที่วางแผนผ่าคลอด ซึ่งอาจต้องใส่ใจเรื่องการสร้างสมดุลจุลินทรีย์และภูมิคุ้มกันให้ลูกน้อยเป็นพิเศษ โดยมี นมแม่ เป็นแหล่งรวมสารอาหารมหัศจรรย์กว่า 200 ชนิด ที่ธรรมชาติออกแบบมาเพื่อส่งต่อความสมาร์ทและความแข็งแรงจากแม่สู่ลูกได้อย่างสมบูรณ์แบบที่สุดค่ะ

ในน้ำนมแม่เปี่ยมไปด้วย ดีเอชเอ (DHA)  และ โอเมก้า 3,6,9 (Omega 3,6,9) ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักของเนื้อเยื่อสมอง มีบทบาทสำคัญในกระบวนการสร้างเซลล์ประสาทและการส่งสัญญาณประสาทให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ² ร่วมกับสารอาหารอย่าง โคลีน (Choline) และ วิตามินบี 12 ที่จำเป็นต่อการพัฒนาหลอดประสาทและสมอง ^{10 11} รวมถึง ลูทีน (Lutein) ที่สนับสนุนการทำงานของระบบประสาทและสายตา ให้ลูกน้อยพร้อมเรียนรู้ตั้งแต่อยู่ในครรภ์

นอกจากเรื่องพัฒนาการทางสมองแล้ว การสร้างเกราะป้องกันร่างกายก็สำคัญไม่แพ้กันค่ะ ในนมแม่ยังมี จุลินทรีย์แอลรียูเทอรี (L. reuteri) และ วิตามินซี ที่ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ตามปกติ การรับประทานอาหารที่หลากหลายตามคำแนะนำของแพทย์ จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ทั้งคุณแม่และลูกน้อยมีสุขภาพที่แข็งแรงสมบูรณ์ในทุกย่างก้าวค่ะ

การเตรียมตัวเรื่องสิทธิประกันสังคมตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้คุณแม่หมดกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายและมุ่งเน้นดูแลสุขภาพครรภ์ได้อย่างเต็มที่ค่ะ ไม่ว่าจะเป็นการเก็บใบเสร็จค่าฝากครรภ์ทุกครั้ง การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วน หรือการเลือกช่องทางยื่นเรื่องที่สะดวก ทั้งหมดนี้ล้วนช่วยให้กระบวนการเบิกค่าฝากครรภ์เป็นไปอย่างราบรื่นค่ะ และอย่าลืมว่าสุขภาพที่ดีของคุณแม่คือรากฐานสำคัญของพัฒนาการลูกน้อย การฝากครรภ์อย่างสม่ำเสมอและการดูแลโภชนาการอย่างเหมาะสมจะช่วยให้ทั้งคุณแม่และลูกน้อยแข็งแรงตลอดการตั้งครรภ์จนถึงวันคลอดนะคะ

บทความแนะนำสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์

• อาการแพ้ท้องของคุณแม่ แพ้ท้องพะอืดพะอม แก้ยังไง พร้อมวิธีรับมือ
• น้ำคร่ำ คืออะไร น้ำคร่ำรั่ว อาการแบบไหน สัญญาณใกล้คลอดที่ต้องรับมือ
• อาการท้องแข็งบ่อย ลูกโก่งตัวบ่อย อันตรายหรือไม่ ทำไมคุณแม่ต้องรู้
• เลือดล้างหน้าเด็กสีอะไร เลือดล้างหน้าเด็กสัญญาณแรกของการตั้งครรภ์
• ตั้งครรภ์ มีเลือดออก ไม่ปวดท้อง คืออะไร อันตรายไหม สำหรับแม่ตั้งครรภ์