โกนผมไฟให้ลูก ใช้อะไรบ้าง พิธีโกนผมไฟ มีขั้นตอนอย่างไร

โกนผมไฟให้ลูก ใช้อะไรบ้าง พิธีโกนผมไฟ มีขั้นตอนอย่างไร

09.04.2024

โกนผมไฟ ให้ทารกหลังคลอด พิธีกรรมแบบไทยที่สืบทอดกันมารุ่นต่อรุ่น แม้ว่ายุคสมัยนี้จะมีไม่มากแล้ว แต่บางครอบครัวก็ยังสืบสานและยังทำพิธีนี้กันอยู่ ด้วยความเชื่อในการรับขวัญทารกแรกคลอดที่เข้ามาเป็นสมาชิกใหม่ของบ้าน มีญาติผู้ใหญ่ คนใกล้ตัวที่เคารพนับถือมาอวยพร เสริมสิริมงคลให้กับลูกน้อย ให้อยู่ดีมีสุข เติบโตเลี้ยงง่าย พิธีโกนผมไฟนี้จะมีขั้นตอน และพิธีที่แตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่

headphones

PLAYING: โกนผมไฟให้ลูก ใช้อะไรบ้าง พิธีโกนผมไฟ มีขั้นตอนอย่างไร

อ่าน 6 นาที


สรุป

  • โกนผมไฟ เป็น พิธีกรรม ความเชื่อที่สืบทอดกันมาตั้งแต่โบราณนานมา เป็นการรับขวัญ และอวยพรให้ทารกที่คลอดออกมาให้พบเจอแต่สิ่งดี ๆ อีกทั้งยังเชื่อว่า การโกนเอาผมที่อยู่ในท้องแม่ตลอด 9 เดือน ที่มีคราบไขมันนั้น เป็นการทำความสะอาดให้หนังศีรษะ ให้มีผมงอกใหม่มาดกดำ
  • โกนผมไฟ ยังนิยมทำกันอยู่ แม้จะไม่มากเท่ากับในสมัยโบราณแล้วก็ตาม พิธีโกนผมไฟในแต่ละภูมิภาค พื้นที่จะมีการเตรียมของ หรือขั้นตอนที่แตกต่างกันออกไป
  • โกนผมไฟ เป็นพิธีกรรมตามความเชื่อมาตั้งแต่โบราณ บางครอบครัวอาจไม่นิยมทำพิธีนี้แล้วก็ไม่ได้ส่งผลเสียกับทารก และครอบครัวแต่อย่างใด
  • หลังโกนผมไฟเสร็จแล้ว คุณพ่อคุณแม่ควรดูแลหนังศีรษะทารก ไม่ปล่อยให้ศีรษะทารกแห้ง หรือเย็นจนเกินไป

 

เลือกอ่านตามหัวข้อ

 

โกนผมไฟ คือพิธีอะไร

การโกนผมไฟ หรือที่เรียกว่าทำขวัญเดือน เป็นพิธีกรรมที่สืบทอดกันมาแต่โบราณกาล เชื่อกันว่า เมื่อเด็กคลอดออกมา เข้ามาอยู่กับครอบครัวได้ครบ 1 เดือน เด็กนั้นแข็งแรงปลอดภัยแล้ว ก็จะทำพิธีโกนผมไฟและทำขวัญเดือน และยังเป็นการโกนผมเอาผมที่ติดตัวมาตั้งแต่ในครรภ์ เพราะคนโบราณเชื่อว่าผมที่ติดมากับครรภ์แม่นั้นไม่สะอาด มีทั้งคราบไขมัน สิ่งปฏิกูลต่าง ๆ จะได้เอาสิ่งสกปรกออกให้หมด เพื่อผมที่ได้งอกใหม่จะได้สะอาดแข็งแรง ในบางพื้นที่ อาจมีการเหลือผมไว้หย่อมเล็ก ๆ กลางกระหม่อม เพื่อป้องกันความเย็นสัมผัสกระหม่อมของทารก เพราะกระหม่อมทารกนั้นบาง อาจไม่สบายได้ง่าย

 

โกนผมไฟให้ลูก ก่อนหรือหลังอายุ 1 เดือนได้ไหม

ตามพิธีกรรมที่ยึดถือกันมาในสมัยก่อนนั้น การโกนผมไฟ จะทำเมื่อทารกอายุคลอดออกมาครบ 1 เดือน เหมือนเป็นการทำขวัญว่าทารกน้อยได้อยู่รอดปลอดภัยมาเป็นสมาชิกในบ้าน เป็นคนโดยสมบูรณ์แล้ว แต่ในยุคสมัยนี้ที่เปลี่ยนไป การโกนผมไฟลูกอายุครบ 1 เดือน นั้นอาจยังมีอยู่ แต่ไม่ได้ทุกบ้านที่จะทำ อยู่ที่ความสะดวก ของแต่ละครอบครัวมากกว่า

 

ไม่ทำพิธีโกนผมไฟให้ลูก จะเป็นอะไรไหม

ในความเชื่อพิธีกรรมโกนผมไฟนี้ ทำเพื่อ รับขวัญทารกที่อยู่รอดปลอดภัยมาจนครบ 1 เดือน และเพื่อชำระล้าง เอาเส้นผมที่อยู่ในครรภ์ออกไปจากตัวเด็ก มีการนิมนต์พระสงฆ์มาขลิบผม และเจริญพระพุทธมนต์ ประกอบพิธีเพื่อความสิริมงคล มีญาติพี่น้อง ปู่ย่าตายาย อวยพรให้อยู่ร่มเย็นเป็นสุข ทำให้ครอบครัวอุ่นใจว่าได้ประกอบพิธีกรรมให้ทารกอย่างสมบูรณ์ และมีความเชื่อว่าจะเติบโตอย่างแข็งแรง ไม่เจ็บไม่ไข้ หากบางครอบครัวไม่สะดวกที่จะทำพิธีโกนผมไฟให้ลูก ก็ไม่ได้ส่งผลอันตรายใด ๆ ต่อสุขภาพของทารก หรือส่งผลเสียให้กับครอบครัว เพราะเป็นความเชื่อที่สืบต่อกันมาเท่านั้น

 

ทำไมต้องหาฤกษ์โกนผมไฟให้ลูก

การหาฤกษ์ หาวันดีในการประกอบพิธีกรรมนั้น ในโบราณรุ่นปู่ย่า ไม่ว่าจะกระทำพิธีอะไร ก็จะหาวันดี วันที่เหมาะในการประกอบพิธีกรรมเสมอ เชื่อว่าเป็นมงคลแก่งาน และคนที่ประกอบงานนั้น ๆ

 

พิธีโกนผมไฟ ต้องนิมนต์พระกี่รูป

พิธีโกนผมไฟในสมัยก่อน นิยมนิมนต์พระสงฆ์ 5 รูป หรือ 9 รูป หรือตามศรัทธา

 

โกนผมไฟใช้อะไรบ้าง เตรียมได้เองไม่ยาก

  1. กรรไกร ใบมีดโกน
  2. ใบบัว หรือใบบอน
  3. พานสำหรับรองใบบัว
  4. สายสิญจน์
  5. สังข์สำหรับใส่น้ำพระพุทธมนต์
  6. กระแจะเจิม หรือแป้งเจิม

 

โกนผมไฟให้ลูกน้อย มีขั้นตอนอย่างไร ต้องใช้อะไรบ้าง

 

ขั้นตอนการโกนผมไฟให้ลูกน้อย

  1. หาฤกษ์งามยามดีในการโกนผมไฟ โดยเอาวัน เดือน ปี เกิดลูก หาวันที่ดีที่เหมาะกับลูก
  2. นิมนต์พระสงฆ์ 5 รูป หรือ 9 รูป
  3. เชิญญาติผู้ใหญ่ ญาติพี่น้อง เพื่อมาขลิบผมไฟ รับขวัญหลาน
  4. เมื่อถึงวันทำพิธี พ่อแม่ของเด็ก จุดเทียนหน้าพระพุทธรูป
  5. นำสายสิญจน์ล้อมตัวเด็กไว้ นิมนต์พระผู้ใหญ่ทำพิธีหลั่งน้ำพระพุทธมนต์ด้วยสังข์ที่เตรียมไว้ รดน้ำมนต์ที่ศีรษะ และขลิบ ผม เจิมหน้าผากด้วยกระแจะหรือแป้ง ผูกข้อมือ พระสงฆ์ทุกรูปสวดชยันโต 3 จบ
  6. เส้นผมที่ขลิบแล้วให้วางบนใบบัว
  7. เมื่อพระผู้ใหญ่ขลิบผม ผูกข้อมือให้เด็กแล้ว ให้ญาติผู้ใหญ่ ผู้เฒ่าผู้แก่ และญาติ ๆ (ตามลำดับอาวุโส) ขลิบผมให้พร รับขวัญกับเด็กเพื่อความสิริมงคล
  8. นำเส้นผมไปลอยที่แม่น้ำ แล้วอวยพรให้อยู่ร่มเย็นเป็นสุข ให้ผู้ใหญ่ที่มีความเชี่ยวชาญในการใช้มีดโกน มาโกนผมที่เหลือให้หมดจด
  9. พระสงฆ์สวดอนุโมทนา พ่อแม่กรวดน้ำ เป็นอันเสร็จพิธี

 

เคล็ดลับดูแลผมและหนังศีรษะให้ทารก หลังโกนผมไฟ

1. ใช้แชมพูสูตรอ่อนโยน

สำหรับเด็กแรกเกิด เลือกแชมพูสูตรอ่อนโยนต่อหนังศีรษะ ผลิตจากส่วนผสมธรรมชาติเป็นหลัก ไม่ใส่น้ำหอม ไม่เติมสี เป็นแชมพูสำหรับเด็กทารกโดยเฉพาะ

 

2. จับศีรษะลูกอย่างเบามือ

เมื่อโกนผมไฟแล้ว จะมองเห็นกระหม่อมของทารกเต้นตุบ ๆ ที่ยังปิดไม่สนิทได้ชัดเจนขึ้น หากมีความจำเป็นต้องจับต้องศีรษะลูก ไม่ควรวิตกกังวล ควรจับอย่างเบามือ กระหม่อมของทารกส่วนหลังจะปิดเมื่อ 6 เดือน  กระหม่อมส่วนหน้านั้นจะปิดเมื่ออายุ 1 ปี 6 เดือน ถึง 2 ปี

 

3. ไม่ปล่อยให้ศีรษะแห้ง และเย็นจนเกินไป

หากพบว่ามีหนังศีรษะที่คราบไขมันเหมือนรังแค ไม่ควรแกะเกา ควรใช้ น้ำมันมะกอกบริสุทธิ์ ทาเบา ๆ แล้วทิ้งไว้ 5-10 นาที แล้วล้างออกด้วยแชมพูสำหรับทารก

 

การโกนผมไฟ แม้เป็นพิธีกรรมที่ยึดปฏิบัติมานาน แต่ไม่ได้มีกฎตายตัวหรือบังคับว่าต้องทำ ขึ้นอยู่กับความเชื่อ ความสะดวกของแต่ละบุคคล พิธีโกนผมไฟนี้จะมีขั้นตอนที่แตกต่างออกไป ขึ้นอยู่กับความเชื่อในพื้นที่นั้น ๆ บางบ้านมีขั้นตอนง่าย ๆ ทำกันเองในหมู่ญาติ โดยไม่มีการนิมนต์พระ หรือบางบ้านก็พาทารกน้อยไปทำพิธีที่วัดขึ้นอยู่ที่ความสะดวก ไม่ว่าพิธีโกนผมไฟจะแตกต่างกันไป แต่ก็ล้วนมาจากพื้นฐานความรัก อยากเพิ่มความเป็นสิริมงคลให้กับทารกที่เป็นสมาชิกใหม่ของบ้าน

 

บทความแนะนำสำหรับคุณแม่ให้นม

 


อ้างอิง:

  1. พิธีการไว้จุก และโกนจุกของเด็กไทย, กองวรรณกรรมประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร
  2. พิธีชีวิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  3. ฤกษ์งาม ยามดี, การปกครองท้องถิ่น
  4. เคลียร์ปัญหา…อาการแพ้ยาสระผม & สบู่ของลูกน้อย, โรงพยาบาลเปาโล
  5. 5 ผื่นแพ้ของลูกน้อย พบบ่อย...แต่รับมือได้, โรงพยาบาลกรุงเทพ
  6. ความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับการเลี้ยงดูทารก, โรงพยาบาลกรุงเทพ

อ้างอิง ณ วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2567

บทความแนะนำ

ลูกหายใจครืดคราดแต่ไม่มีน้ำมูก เป็นเพราะอะไร เป็นสัญญาณอันตรายไหม

ลูกหายใจครืดคราดแต่ไม่มีน้ำมูก เป็นเพราะอะไร เป็นสัญญาณอันตรายไหม

ลูกหายใจครืดคราดแต่ไม่มีน้ำมูก เกิดได้ จากหลายสาเหตุ คุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตอาการให้ดี ว่าเป็นสัญญาณอันตรายหรือไม่ เพื่อจะได้รับมือได้อย่างถูกวิธี

ลูกบิดตัวบ่อยหลับไม่สนิท เป็นเพราะอะไร คุณพ่อคุณแม่ต้องดูแลแบบไหน

ลูกบิดตัวบ่อยหลับไม่สนิท เป็นเพราะอะไร คุณพ่อคุณแม่ต้องดูแลแบบไหน

ลูกบิดตัวบ่อยหลับไม่สนิท ทารกนอนหลับไม่สนิทบิดตัวไปมา เกิดจากสาเหตุอะไร ปัญหาที่สร้างความกังวลใจให้คุณพ่อคุณแม่ ลูกบิดตัวบ่อยหลับไม่สนิท อันตรายหรือเปล่า ไปดูกัน

โรคซางในเด็กเล็กมีจริงไหม เกิดจากอะไร ดูแลและป้องกันได้หรือเปล่า

โรคซางในเด็กเล็กมีจริงไหม เกิดจากอะไร ดูแลและป้องกันได้หรือเปล่า

โรคซางในเด็กเล็ก เกิดจากสาเหตุอะไร หากลูกของคุณแม่มีอาการเหมือนจะเป็นโรคซาง มีไข้ เบื่ออาหาร หรือน้ำหนักลด คุณแม่ควรเฝ้าดูอาการและรีบพาไปพบแพทย์ทันที

วัคซีนเด็กแรกเกิด สำคัญแค่ไหน ลูกน้อยต้องฉีดอะไรบ้าง

วัคซีนเด็กแรกเกิด สำคัญแค่ไหน ลูกน้อยต้องฉีดอะไรบ้าง

วัคซีนเด็กแรกเกิดสำคัญกับลูกน้อยแค่ไหน ทำไมควรฉีดวัคซีนเด็กแรกเกิด เพื่อสร้างเกราะป้องกันและเสริมภูมิต้านทานโรคให้ลูก คุณแม่ควรเตรียมตัวให้ลูกน้อยอย่างไร ไปดูกัน

ลูกตัวร้อน ทำอย่างไรดี พร้อมวิธีสังเกตอาการลูกมีไข้ไม่ทราบสาเหตุ

ลูกตัวร้อน ทำอย่างไรดี พร้อมวิธีสังเกตอาการลูกมีไข้ไม่ทราบสาเหตุ

ลูกตัวร้อน ลูกมีไข้ไม่ทราบสาเหตุ เกิดจากอะไร คุณแม่ดูแลลูกน้อยอย่างไรได้บ้าง หากลูกร้องไห้ไม่หยุด อ่อนเพลีย หรือมีอาการอาเจียน ควรรีบพาไปพบแพทย์

ทารกนอนสะดุ้ง เกิดจากอะไร พร้อมวิธีแก้ลูกนอนสะดุ้งและวิธีรับมือ

ทารกนอนสะดุ้ง เกิดจากอะไร พร้อมวิธีแก้ลูกนอนสะดุ้งและวิธีรับมือ

ทารกนอนสะดุ้ง เป็นภาวะที่เกิดขึ้นได้ คุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องกังวลใจไปด้วยวิธีรับมือช่วยให้ลูกนอนหลับสบาย แต่ก็ควรหมั่นสังเกตว่าลูกนอนสะดุ้งถี่มากเกินไปหรือเปล่า

ลูกมีน้ำมูกไหลเป็นน้ำใส ๆ ไม่หยุด ลูกเป็นหวัดน้ำมูกไหลไม่หายสักที

ลูกมีน้ำมูกไหลเป็นน้ำใส ๆ ไม่หยุด ลูกเป็นหวัดน้ำมูกไหลไม่หายสักที

ลูกมีน้ำมูกไหลเป็นน้ำใส ๆ ไม่หยุด อาการที่บอกว่าลูกกำลังไม่สบาย อาจเกิดจากการติดเชื้อไวรัส เป็นหวัด หรือเป็นภูมิแพ้ ไปดูวิธีดูแลลูกเป็นหวัดน้ำมูกไหลไม่หายสักทีกัน

เลือกระยะการตั้งครรภ์และพัฒนาการเด็ก