สฟิงโกไมอีลิน,2’- FL ในนมแม่ช่วยให้ลูกสมองดีจริงมั๊ย?

สฟิงโกไมอีลิน,2’- FL ในนมแม่ช่วยให้ลูกสมองดีจริงมั๊ย?

แม่ ๆ เคยสงสัยกันหรือไม่ว่า ทำไม องค์การอนามัยโลก และยูนิเซฟ ถึงแนะนำให้ ทารกแรกเกิด ควรกินนมแม่อย่างเดียวตลอด 6 เดือน โดยไม่ต้องเสริมน้ำหรืออาหารใด ๆ และสามารถให้นมแม่ ควบคู่ไปกับการเสริมอาหารตามวัยไปจนถึงอายุ 2 ขวบ และ น้ำนมแม่หนึ่งหยด ประกอบด้วยสารอาหารอะไรบ้าง ? เรารวบรวมคำตอบมาให้อ่าน ดังนี้

สฟิงโกไมอีลิน, 2’- FL ในนมแม่ช่วยให้ลูกสมองดีจริงมั๊ย?

 

น้ำนมแม่ ประกอบด้วยสารอาหารมากมายหลายร้อยชนิด อุดมด้วยคาร์โบไฮเดรต ไขมัน เกลือแร่ วิตามิน ฮอร์โมน growth factor เป็นต้น ช่วย พัฒนาสมอง ร่างกาย เสริม สร้างภูมิคุ้มกัน ป้องกัน ลดโอกาส การติดเชื้อ ของลูก อาทิเช่น ท้องเสีย หูชั้นกลางอักเสบ หลอดลมอักเสบ ทางเดินปัสสาวะอักเสบ เป็นต้น โดยสารอาหารในน้ำนมแม่มีการเปลี่ยนแปลงตามความต้องการของเด็ก ระยะเวลาของการให้นมลูก รวมทั้งอาหารที่แม่รับประทาน 
กระบวนการสร้างน้ำนมแม่มีการพัฒนาให้สอดคล้องกับร่างกายของเด็ก โดยสามารถแบ่ง น้ำนมแม่ ออกเป็น 3 ระยะ ดังนี้


1.  ระยะหัวน้ำนม หรือ คอลอสตรัม (Colostrum) เป็นน้ำนมเหลืองช่วงแรก ภายใน 5 วันหลังคลอด น้ำนมมีสีเหลืองข้น ทำให้บางคนเรียกว่า น้ำนมเหลือง นมแม่ระยะนี้นอกจากจะมีฤทธิ์เป็นยาระบายอ่อน ๆ เพื่อช่วยขับขี้เทาของลูกแล้ว ยังอุดมด้วยสารอาหารเข้มข้น มี HMOs (Human Milk Oligosaccharides) ชนิด 2’-FL หรือ 2’- ฟูโคซิลแลคโตส (2’-Fucosyllactose)  โดย 2’- FL (2’-Fucosyllactose)  มีประโยชน์คือ
•    ป้องกันการติดเชื้อของลำไส้ HMOs รวมทั้ง 2’-FL เป็นอาหารของจุลินทรีย์สุขภาพในลำไส้ใหญ่ ซึ่งจุลินทรีย์สุขภาพที่มีจำนวนมาก จะป้องกันการติดเชื้อของลำไส้ 
•    ป้องกันไม่ให้จุลินทรีย์ก่อโรคมาเกาะผิวลำไส้  (Anti-Adhesive antimicrobial) ไวรัส แบคทีเรีย หรือสารพิษ (toxin) ก่อโรคจำเป็นต้องมาเกาะที่เยื่อบุผิวของของลำไส้  HMOs มีโครงสร้างคล้ายเยื่อบุผิวลำไส้ จึงหลอกให้จุลินทรีย์ก่อโรค มาจับแทนที่จะไปจับกับเยื่อบุผิวลำไส้ ทารกที่กินนมแม่ที่มีปริมาณ 2’-FL สูงกว่า จะมีโอกาสท้องเสียน้อยกว่าทารกที่กินนมแม่ที่มีปริมาณ 2’-FL น้อยกว่า
•    กระตุ้นภูมิคุ้มกัน ทารกแรกเกิด จะมีภูมิต้านทานจากแม่ นมแม่ (innate immunity) มาป้องกันเชื้อโรค HMOs กระตุ้นให้เซลล์ที่อยู่บนพื้นผิวลำไส้สร้างภูมิต้านทาน และภูมิต้านทานในกระแสเลือด การศึกษาในหนู หลอดทดลองพบว่าช่วย ลดการติดเชื้อทั้งไวรัส แบคทีเรีย 

สฟิงโกไมอีลิน, 2’- FL ในนมแม่ช่วยให้ลูกสมองดีจริงมั๊ย?


2. ระยะน้ำนมปรับเปลี่ยน (Transitional Milk) น้ำนมในระยะต่อมาหลังจากหมดช่วงหัวน้ำนม หรือน้ำนมเหลืองแล้ว น้ำนมจะมีลักษณะขาวขึ้น ทำให้น้ำนมช่วง 5-14 วันหลังคลอด เราเรียกน้ำนมช่วงนี้ว่า น้ำนมใส หรือ น้ำนมช่วงเปลี่ยนผ่าน (Transitional milk) น้ำนมในช่วงนี้จะประกอบไปด้วยไขมัน แลคโตส


3.    ระยะน้ำนมแม่ (Mature Milk) เมื่อผ่านช่วง 2 สัปดาห์หลังคลอด น้ำนมแม่จะมีสีขาว มีปริมาณมากเพียงพอให้ลูกกินอิ่มและมีสารอาหารหลักที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของร่างกายและสมอง ได้แก่

  • โปรตีน ที่มีส่วนช่วยในการยับยั้งจากเจริญเติบโตของเชื้อโรคบางชนิด เพิ่มภูมิต้านทาน และเอนไซม์ที่สามารถทำลายผนังเซลล์ของแบคทีเรียได้
  • ไขมัน ให้พลังงาน เป็นส่วนประกอบของเยื่อหุ้มเซลล์ แล้วยังมีกรดไขมันจำเป็น เช่น DHA, ARA ช่วยพัฒนาระบบประสาทและการมองและยังมีสฟิงโกไมอีลิน (Sphingomyelin)ไขมันจำเพาะและสารตั้งต้นในการสร้างไมอีลินช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการเชื่อมโยงการทำงานของเซลล์ประสาทกับสมองแต่ละส่วนอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้เด็ก ๆ ฉลาด เรียนรู้ไว จดจำดี (อ้างอิง 3) 
  • คาร์โบไฮเดรต มีแลคโตสและ โอลิโกแซคคาไรด์ หรือ HMOs (Human Milk Oligosaccharides) โอลิโกแซคคาร์ไรด์ ในนมแม่มีมากกว่า 200 ชนิด ซึ่ง 2-FL เป็นหนึ่งใน HMOs ที่พบมากที่สุดถึง 30% ของ HMOs ทั้งหมดนอกจากจะช่วยเรื่องระบบภูมิคุ้มกันโรคแล้วยังมีผลต่อการพัฒนาสติปัญญาของทารกได้ดีอีกด้วย (อ้างอิง 2) 
  • วิตามิน และแร่ธาตุ ที่มีความสำคัญต่อการเจริญเติบโต ได้แก่ วิตามิน A, B1, B2, B6, B12, C, D, E, K และแร่ธาตุ คือ เหล็ก แคลเซียม ไอโอดีน เป็นต้น

 

สฟิงโกไมอีลิน และ 2’-FL


มีงานวิจัยเปิดเผยว่า ทารกกินนมแม่ มีโอกาสในด้านพัฒนาการทางสมองและเชาว์ปัญญา (IQ) ได้ดีกว่า เพราะในนมแม่มีสารอาหารที่ประโยชน์หลากหลายรวมทั้งมี 2’-FL และ สฟิงโกไมอีลิน ซึ่งเป็นสารอาหารที่ช่วยให้ลูกแข็งแรงและสมองดี ช่วยเพิ่มโอกาสให้ลูกเรียนรู้ได้ไว  

อ้างอิง

แหล่งที่มาเกี่ยวกับ สฟิงโกไมอีลิน และ 2’- FL ในนมแม่

1.“น้ำนมแม่” ประโยชน์แท้จากธรรมชาติ - กรมอนามัย
https://multimedia.anamai.moph.go.th/help-knowledgs/benefits-of-breastf…
 
2.Berger et al. PlosOneFeb2020
 https://www.amarinbabyandkids.com/food-nutrition/s26-4/
 
3.https://library.thaibf.com/bitstream/handle/023548404.11/156/TBCF-book-…